Wednesday, September 28, 2016

Δημοκρατίες υπάρχουνε πολλές, Δημοκρατία όμως μία!-- 2ο μέρος



Ποια ήταν τα ιδεώδη της αρχαίας Αθηναϊκής Δημοκρατίας;
- Ισότητα
- Ελευθερία
- Σεβασμός του Νόμου και της Δικαιοσύνη
Σε κανένα από τα έργα των μεγάλων φιλοσόφων και ιστορικών της αρχαιότητας δεν μπορούμε να βρούμε λεπτομερειακή ανάλυση και περιγραφή της Αθηναϊκής Δημοκρατίας. Οι πηγές που χρησιμοποιούνται για να συγκροτήσουμε την εικόνα μας είναι διάφορα αποσπάσματα κειμένων, ευρήματα αρχαιολογικών και ιστορικών ερευνών και, όπως γράφει ο Ντέιβιντ Χελντ «το έργο της κριτικής ‘αντιπολίτευσης’» του δημοκρατικού πολιτεύματος, όπως ο Αριστοτέλης και ο Πλάτωνας. Τα πολιτικά ιδεώδη της Αθηναϊκής τα εξέθεσε ο Περικλής στον Επιτάφιο. Περιγράφει μια κοινότητα όπου:
- Όλοι οι πολίτες μπορούν, κι επιπλέον οφείλουν, να συμμετέχουν στη διαμόρφωση μιας κοινής ζωής.
- Ο δήμος είχε κυρίαρχη εξουσία στις νομοθετικές και δικαστικές λειτουργίες (άμεση συμμετοχή στις κρατικές υποθέσεις).
- Υπήρχε γενική αναγνώριση της αρχής της δημόσιας αρετής (το «δημόσιο» και το «ιδιωτικό»).
- Τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του πολίτη συνδέονταν με τη δική του θέση. Εκπορεύονταν από τη δική του ύπαρξη ως πολίτη. Ήταν, δηλαδή, δημόσια δικαιώματα και καθήκοντα.
- Η ενάρετη ζωή ήταν δυνατή μόνο στην πόλη.
- Ο πολίτης, ενεργός και δραστήριος, εντασσόταν σε μια διαδικασία αυτοκυβέρνησης: οι κυβερνώντες έπρεπε να είναι και κυβερνώμενοι.
- Λάμβαναν χώρα «σωστές συζητήσεις», δηλαδή ελεύθερος και απρόσκοπτος διάλογος. Εγγύηση του διαλόγου αυτού ήταν η ισηγορία, δηλαδή το ισότιμο δικαίωμα ομιλίας στο κυρίαρχο όργανο που ήταν η Εκκλησία του Δήμου.
- Οι άνθρωποι διέθεταν τη δυνατότητα, παρά τις διαφορές ως προς την προέλευση και τις ιδιότητες, να εκφράζουν και να μεταβάλλουν την ιδέα τους για το αγαθό μέσω της πολιτικής αλληλεπίδρασης.
- Οι αποφάσεις λαμβάνονταν στη βάση του επιχειρήματος (πειθώ) και όχι στηριζόμενες στο έθιμο, τη συνήθεια ή τη γυμνή βία.
- Ο Νόμος αντιπαραθετόταν στην Τυραννία κι επομένως η Ελευθερία συνεπαγόταν το σεβασμό του Νόμου.
- Οι ιδέες του κράτους δικαίου, της ορθής διαδικασίας και της συνταγματικής κυβέρνησης βρίσκουν την πρώτη έκφρασή τους στην Πολιτική της Αθηναϊκής πόλης-κράτος.
Περιγραφή της Δημοκρατίας από τον Αριστοτέλη.

Βασική αρχή της Δημοκρατίας είναι η Ελευθερία. Μόνο σε αυτό το πολίτευμα απολαμβάνουν την ελευθερία κι επιπλέον γιατί κατ’ εξοχήν στόχος (end) της δημιουργίας της είναι η ελευθερία.
Κύριο χαρακτηριστικό της ελευθερίας είναι το ότι ο κάθε πολίτης γίνεται εκ περιτροπής άρχων και αρχόμενος, καθόσον ότι το δημοκρατικό δίκαιο στηρίζεται στην κατ’ αριθμόν ισότητα και όχι στην κατ’ αξίαν ισότητα κι έτσι κάθε πολίτης έχει ίσα δικαιώματα.
Ένα άλλο χαρακτηριστικό της ελευθερίας είναι το να ζει κανείς όπως θέλει. Αυτό είναι αποτέλεσμα της ελευθερίας ενώ αποτέλεσμα της δουλείας είναι να μην μπορεί ο δούλος όπως θέλει. Με βάση αυτή την αρχή ο πολίτης δεν υπόκειται σε καμία εξουσία.
Δημοκρατικοί είναι οι εξής θεσμοί:
- Το να εκλέγονται όλοι οι άρχοντες από όλους τους πολίτες.
- Το να γίνονται άρχοντες όλοι καθενός από τους πολίτες κάθε πολίτης εκ περιτροπής άρχων όλων των πολιτών.
- Το να δίνονται τα πολιτικά αξιώματα διά κληρώσεων ή όλα ή όσα δεν έχουν ανάγκη πείρας ή ειδικών γνώσεων.
- Το να μην απαιτείται κανένα εισόδημα ή να απαιτείται το ελάχιστο δυνατό για να εκλεγεί κάποιος σε πολιτικό αξίωμα.
- Το να μην μπορεί να αναλάβει κανείς το ίδιο αξίωμα δύο φορές πριν το αναλάβουν όλοι οι δικαιούμενοι ή τουλάχιστον σπάνια και μόνο τα σπουδαία εκτός των πολεμικών.
- Το να είναι μικρή η περιοχή της εξουσίας κάθε άρχοντα ή για όλα τα αξιώματα ή για όσο δυνατόν τα περισσότερα.
- Το να γίνονται δικαστές όλοι οι πολίτες, και από όλους, με γενική αρμοδιότητα για όλες τις υποθέσεις και έχουσες με την κυριαρχία της πόλης.
- Το να είναι κυρίαρχη η Εκκλησία του Δήμου για όλα τα ζητήματα, καμία δε αρχή να μην είναι κυρίαρχη για κανένα ζήτημα ή για όσο το δυνατόν λιγότερα ή για τα σπουδαιότερα και η Βουλή να αποφαίνεται ως κυρίαρχο σώμα.
Συμπεράσματα:
- Η ισότητα είναι η πραγματική πρακτική βάση της ελευθερίας.
- Η ισότητα είναι η ηθική βάση της ελευθερίας.
Θεσμικά χαρακτηριστικά
Ο ριζοσπαστικός χαρακτήρας της αρχαίας Αθηναϊκής δημοκρατίας ενέπνευσε τους Καρλ Μαρξ και Φρίντριχ Ένγκελς καθώς και την Παρισινή Κομμούνα (1871).
ΠΟΛΙΤΕΣ
(Αθηναίοι άνδρες άνω των 20 χρόνων, διαιρεμένοι σε δέκα «φυλές», σύμφωνα με τον τόπο διαμονής τους)
(Οι φυλές καλύπτουν περίπου ένα σύνολο 140 δήμων που ήταν μονάδες τοπικής διοίκησης)
ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ
(Το κυρίαρχο όργανο, με 40 τουλάχιστον συνόδους καθ’ έτος. Υπήρχε απαρτία όταν συγκεντρώνονταν 6.000 πολίτες για τακτικές συνόδους και άλλες ειδικές περιπτώσεις.)
ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ 500
(Εκτελεστικό και καθοδηγητικό όργανο της Εκκλησίας του Δήμου, αποτελούμενο από άνδρες άνω των 30 χρόνων)
Θέματα συζήτησης στην Εκκλησία του Δήμου:
- Νομικό πλαίσιο για τη διατήρηση της δημόσιας τάξης.
- Οικονομικά και άμεση φορολογία
- Οστρακισμός
- Εξωτερικές υποθέσεις: αξιολόγηση των στρατιωτικών και ναυτικών επιχειρήσεων, κήρυξη πολέμου, σύναψη ειρήνης.
Το ιδεώδες στη λήψη αποφάσεων ήταν η Συναίνεση (ομοφωνία). Σε περίπτωση διαφωνιών ή σύγκρουσης συμφερόντων ακολουθούσε ψηφοφορία. Η ψηφοφορία δεν χρησίμευε μόνο για την ακριβή καταγραφή των διαφορετικών γνωμών αλλά ήταν και ένας διαδικαστικός μηχανισμός για την νομιμοποίηση μιας λύσης σε επείγοντα θέματα και προβλήματα.
Η Εκκλησία του Δήμου ήταν ιδιαίτερα πολυπληθές πολιτικό σώμα και η συγκρότηση των ημερησίων διατάξεων των συνελεύσεών της ήταν κάτι σαν σταυρόλεξο για πάρα πολύ δυνατούς λύτες, όπως θα λέγαμε σήμερα. Το ίδιο ίσχυε και την προπαρασκευή των νομοσχεδίων και για την έναρξη πολιτικών πρωτοβουλιών. Γι’ αυτό το λόγο στην υποβοήθηση των εργασιών της Εκκλησίας του Δήμου υπήρχε το πιο ευέλικτο σώμα της Πρυτανεύουσας Φυλής 50 ατόμων που είχε θητεία για ένα μήνα. Στην Πρυτανεύουσα Φυλή προέδρευε ένας Επιστάτης (μονοήμερη θητεία). Η Εκκλησία του Δήμου εξέλεγε επίσης τους 10 Στρατηγούς για τους οποίους δινόταν δυνατότητα πολλαπλών ανανεώσεων της θητείας της.
Τα δικαστήρια είχαν οργανωθεί σαν την Εκκλησία του Δήμου. Ήταν ένα πολυπληθές σώμα 201- 501 ενόρκων πολιτών (συχνά και περισσότεροι).
Οι εκτελεστικές λειτουργίες της πόλης ήταν στη δικαιοδοσία των Δημάρχων των οποίων η εξουσία διαχεόταν σε ένα 10μελές συμβούλιο. Οι Δήμαρχοι εκλέγονταν μόνο για μια δωδεκάμηνη θητεία και δικαιούνταν μόνο δύο θητείες στη ζωή τους.
Οι δέκα φυλές έστελναν στη Βουλή 50 από εκπροσώπους η καθεμιά. Οι Δήμοι πρότειναν υποψήφιους σε αναλογία με τον πληθυσμό τους για να τους εκπροσωπούν στη Βουλή των 500 και σε άλλα αξιώματα. Η αρχικά εκλογή των υποψηφίων γινόταν με κλήρωση. Αυτοί που εκλέγονταν αποτελούσαν ένα σώμα. Τελικά, πάλι με κλήρωση εκλέγονταν αυτοί που θα ασκούσαν τα καθήκοντα του αξιώματος. Έτσι, θα γινόταν πράξη η αρχή της ίσης πιθανότητας εκλογής σε δημόσιο αξίωμα. Η θητεία ήταν σύντομη και δεν προβλεπόταν δικαίωμα ανανέωσης. Οι εκλεγέντες λάμβαναν μια αποζημίωση για την άσκηση των καθηκόντων τους και σε ορισμένες περιπτώσεις αυτή χορηγείτο στα μέλη της Εκκλησίας του Δήμου.
Συστήματα λογοδοσίας των αρχόντων:
- Εναλλαγή καθηκόντων
- Κλήρωση
- Άμεση εκλογή
Σκοπός ήταν να αποφεύγονται οι κίνδυνοι άσκησης αυταρχικής πολιτικής και σχηματισμού εκλογικής πελατείας.
Ο μη καθολικός χαρακτήρας της Αθηναϊκής δημοκρατίας

Η κλασική πόλη-κράτος χαρακτηριζόταν από:
- Ενότητα
- Αλληλεγγύη
- Συμμετοχή
- Αυστηρός περιορισμός του δικαιώματος του πολίτη
Οι αρνητικές πλευρές της Αθηναϊκής δημοκρατίας κρινόμενη με τα σημερινά κριτήρια ήταν σημαντικές. Πρώτα από όλα ήταν υπόθεση αποκλειστικά ελεύθερων ανδρών ηλικίας 30 ετών και πάνω. Επρόκειτο, λοιπόν, για μια πατριαρχική πολιτεία και κοινωνία. Οι γυναίκες δεν διέθεταν πολιτικά δικαιώματα και τα κοινωνικά δικαιώματά τους ήταν περιορισμένα. Οι παντρεμένες γυναίκες είχαν κάποια παραπάνω δικαιώματα από τις ανύπανδρες . Επίσης δεν είχαν πολιτικά δικαιώματα ούτε οι «μέτοικοι» ακόμα και αν γενιές επί γενεών ζούσαν εκεί ούτε, βεβαίως, οι «δούλοι» που αποτελούσαν την πλειονότητα (80.000-100.000 ή 60%) των κατοίκων. Άρα, για να είναι η αθηναϊκή δημοκρατία σε θέση να «μεγαλουργεί» έπρεπε να στηρίζεται στην πολιτικά μη αναγνωρισμένη εργασία και οικιακή υπηρεσία των γυναικών, των παιδιών και των δούλων. Επρόκειτο για την «τυραννία των πολιτών». Αλλά, ακόμη, και μεταξύ των πολιτών η ισότιμη κοινωνική θέση δεν σήμαινε και δυνατότητα ισοδύναμης άσκησης πολιτικής.



Συνεχίζεται...

Θανάσης Τσακίρης

Δημοκρατίες υπάρχουνε πολλές, Δημοκρατία όμως μία!-- 2ο μέρος



Ποια ήταν τα ιδεώδη της αρχαίας Αθηναϊκής Δημοκρατίας;
- Ισότητα
- Ελευθερία
- Σεβασμός του Νόμου και της Δικαιοσύνη
Σε κανένα από τα έργα των μεγάλων φιλοσόφων και ιστορικών της αρχαιότητας δεν μπορούμε να βρούμε λεπτομερειακή ανάλυση και περιγραφή της Αθηναϊκής Δημοκρατίας. Οι πηγές που χρησιμοποιούνται για να συγκροτήσουμε την εικόνα μας είναι διάφορα αποσπάσματα κειμένων, ευρήματα αρχαιολογικών και ιστορικών ερευνών και, όπως γράφει ο Ντέιβιντ Χελντ «το έργο της κριτικής ‘αντιπολίτευσης’» του δημοκρατικού πολιτεύματος, όπως ο Αριστοτέλης και ο Πλάτωνας. Τα πολιτικά ιδεώδη της Αθηναϊκής τα εξέθεσε ο Περικλής στον Επιτάφιο. Περιγράφει μια κοινότητα όπου:
- Όλοι οι πολίτες μπορούν, κι επιπλέον οφείλουν, να συμμετέχουν στη διαμόρφωση μιας κοινής ζωής.
- Ο δήμος είχε κυρίαρχη εξουσία στις νομοθετικές και δικαστικές λειτουργίες (άμεση συμμετοχή στις κρατικές υποθέσεις).
- Υπήρχε γενική αναγνώριση της αρχής της δημόσιας αρετής (το «δημόσιο» και το «ιδιωτικό»).
- Τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του πολίτη συνδέονταν με τη δική του θέση. Εκπορεύονταν από τη δική του ύπαρξη ως πολίτη. Ήταν, δηλαδή, δημόσια δικαιώματα και καθήκοντα.
- Η ενάρετη ζωή ήταν δυνατή μόνο στην πόλη.
- Ο πολίτης, ενεργός και δραστήριος, εντασσόταν σε μια διαδικασία αυτοκυβέρνησης: οι κυβερνώντες έπρεπε να είναι και κυβερνώμενοι.
- Λάμβαναν χώρα «σωστές συζητήσεις», δηλαδή ελεύθερος και απρόσκοπτος διάλογος. Εγγύηση του διαλόγου αυτού ήταν η ισηγορία, δηλαδή το ισότιμο δικαίωμα ομιλίας στο κυρίαρχο όργανο που ήταν η Εκκλησία του Δήμου.
- Οι άνθρωποι διέθεταν τη δυνατότητα, παρά τις διαφορές ως προς την προέλευση και τις ιδιότητες, να εκφράζουν και να μεταβάλλουν την ιδέα τους για το αγαθό μέσω της πολιτικής αλληλεπίδρασης.
- Οι αποφάσεις λαμβάνονταν στη βάση του επιχειρήματος (πειθώ) και όχι στηριζόμενες στο έθιμο, τη συνήθεια ή τη γυμνή βία.
- Ο Νόμος αντιπαραθετόταν στην Τυραννία κι επομένως η Ελευθερία συνεπαγόταν το σεβασμό του Νόμου.
- Οι ιδέες του κράτους δικαίου, της ορθής διαδικασίας και της συνταγματικής κυβέρνησης βρίσκουν την πρώτη έκφρασή τους στην Πολιτική της Αθηναϊκής πόλης-κράτος.
Περιγραφή της Δημοκρατίας από τον Αριστοτέλη.

Βασική αρχή της Δημοκρατίας είναι η Ελευθερία. Μόνο σε αυτό το πολίτευμα απολαμβάνουν την ελευθερία κι επιπλέον γιατί κατ’ εξοχήν στόχος (end) της δημιουργίας της είναι η ελευθερία.
Κύριο χαρακτηριστικό της ελευθερίας είναι το ότι ο κάθε πολίτης γίνεται εκ περιτροπής άρχων και αρχόμενος, καθόσον ότι το δημοκρατικό δίκαιο στηρίζεται στην κατ’ αριθμόν ισότητα και όχι στην κατ’ αξίαν ισότητα κι έτσι κάθε πολίτης έχει ίσα δικαιώματα.
Ένα άλλο χαρακτηριστικό της ελευθερίας είναι το να ζει κανείς όπως θέλει. Αυτό είναι αποτέλεσμα της ελευθερίας ενώ αποτέλεσμα της δουλείας είναι να μην μπορεί ο δούλος όπως θέλει. Με βάση αυτή την αρχή ο πολίτης δεν υπόκειται σε καμία εξουσία.
Δημοκρατικοί είναι οι εξής θεσμοί:
- Το να εκλέγονται όλοι οι άρχοντες από όλους τους πολίτες.
- Το να γίνονται άρχοντες όλοι καθενός από τους πολίτες κάθε πολίτης εκ περιτροπής άρχων όλων των πολιτών.
- Το να δίνονται τα πολιτικά αξιώματα διά κληρώσεων ή όλα ή όσα δεν έχουν ανάγκη πείρας ή ειδικών γνώσεων.
- Το να μην απαιτείται κανένα εισόδημα ή να απαιτείται το ελάχιστο δυνατό για να εκλεγεί κάποιος σε πολιτικό αξίωμα.
- Το να μην μπορεί να αναλάβει κανείς το ίδιο αξίωμα δύο φορές πριν το αναλάβουν όλοι οι δικαιούμενοι ή τουλάχιστον σπάνια και μόνο τα σπουδαία εκτός των πολεμικών.
- Το να είναι μικρή η περιοχή της εξουσίας κάθε άρχοντα ή για όλα τα αξιώματα ή για όσο δυνατόν τα περισσότερα.
- Το να γίνονται δικαστές όλοι οι πολίτες, και από όλους, με γενική αρμοδιότητα για όλες τις υποθέσεις και έχουσες με την κυριαρχία της πόλης.
- Το να είναι κυρίαρχη η Εκκλησία του Δήμου για όλα τα ζητήματα, καμία δε αρχή να μην είναι κυρίαρχη για κανένα ζήτημα ή για όσο το δυνατόν λιγότερα ή για τα σπουδαιότερα και η Βουλή να αποφαίνεται ως κυρίαρχο σώμα.
Συμπεράσματα:
- Η ισότητα είναι η πραγματική πρακτική βάση της ελευθερίας.
- Η ισότητα είναι η ηθική βάση της ελευθερίας.
Θεσμικά χαρακτηριστικά
Ο ριζοσπαστικός χαρακτήρας της αρχαίας Αθηναϊκής δημοκρατίας ενέπνευσε τους Καρλ Μαρξ και Φρίντριχ Ένγκελς καθώς και την Παρισινή Κομμούνα (1871).
ΠΟΛΙΤΕΣ
(Αθηναίοι άνδρες άνω των 20 χρόνων, διαιρεμένοι σε δέκα «φυλές», σύμφωνα με τον τόπο διαμονής τους)
(Οι φυλές καλύπτουν περίπου ένα σύνολο 140 δήμων που ήταν μονάδες τοπικής διοίκησης)
ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ
(Το κυρίαρχο όργανο, με 40 τουλάχιστον συνόδους καθ’ έτος. Υπήρχε απαρτία όταν συγκεντρώνονταν 6.000 πολίτες για τακτικές συνόδους και άλλες ειδικές περιπτώσεις.)
ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ 500
(Εκτελεστικό και καθοδηγητικό όργανο της Εκκλησίας του Δήμου, αποτελούμενο από άνδρες άνω των 30 χρόνων)
Θέματα συζήτησης στην Εκκλησία του Δήμου:
- Νομικό πλαίσιο για τη διατήρηση της δημόσιας τάξης.
- Οικονομικά και άμεση φορολογία
- Οστρακισμός
- Εξωτερικές υποθέσεις: αξιολόγηση των στρατιωτικών και ναυτικών επιχειρήσεων, κήρυξη πολέμου, σύναψη ειρήνης.
Το ιδεώδες στη λήψη αποφάσεων ήταν η Συναίνεση (ομοφωνία). Σε περίπτωση διαφωνιών ή σύγκρουσης συμφερόντων ακολουθούσε ψηφοφορία. Η ψηφοφορία δεν χρησίμευε μόνο για την ακριβή καταγραφή των διαφορετικών γνωμών αλλά ήταν και ένας διαδικαστικός μηχανισμός για την νομιμοποίηση μιας λύσης σε επείγοντα θέματα και προβλήματα.
Η Εκκλησία του Δήμου ήταν ιδιαίτερα πολυπληθές πολιτικό σώμα και η συγκρότηση των ημερησίων διατάξεων των συνελεύσεών της ήταν κάτι σαν σταυρόλεξο για πάρα πολύ δυνατούς λύτες, όπως θα λέγαμε σήμερα. Το ίδιο ίσχυε και την προπαρασκευή των νομοσχεδίων και για την έναρξη πολιτικών πρωτοβουλιών. Γι’ αυτό το λόγο στην υποβοήθηση των εργασιών της Εκκλησίας του Δήμου υπήρχε το πιο ευέλικτο σώμα της Πρυτανεύουσας Φυλής 50 ατόμων που είχε θητεία για ένα μήνα. Στην Πρυτανεύουσα Φυλή προέδρευε ένας Επιστάτης (μονοήμερη θητεία). Η Εκκλησία του Δήμου εξέλεγε επίσης τους 10 Στρατηγούς για τους οποίους δινόταν δυνατότητα πολλαπλών ανανεώσεων της θητείας της.
Τα δικαστήρια είχαν οργανωθεί σαν την Εκκλησία του Δήμου. Ήταν ένα πολυπληθές σώμα 201- 501 ενόρκων πολιτών (συχνά και περισσότεροι).
Οι εκτελεστικές λειτουργίες της πόλης ήταν στη δικαιοδοσία των Δημάρχων των οποίων η εξουσία διαχεόταν σε ένα 10μελές συμβούλιο. Οι Δήμαρχοι εκλέγονταν μόνο για μια δωδεκάμηνη θητεία και δικαιούνταν μόνο δύο θητείες στη ζωή τους.
Οι δέκα φυλές έστελναν στη Βουλή 50 από εκπροσώπους η καθεμιά. Οι Δήμοι πρότειναν υποψήφιους σε αναλογία με τον πληθυσμό τους για να τους εκπροσωπούν στη Βουλή των 500 και σε άλλα αξιώματα. Η αρχικά εκλογή των υποψηφίων γινόταν με κλήρωση. Αυτοί που εκλέγονταν αποτελούσαν ένα σώμα. Τελικά, πάλι με κλήρωση εκλέγονταν αυτοί που θα ασκούσαν τα καθήκοντα του αξιώματος. Έτσι, θα γινόταν πράξη η αρχή της ίσης πιθανότητας εκλογής σε δημόσιο αξίωμα. Η θητεία ήταν σύντομη και δεν προβλεπόταν δικαίωμα ανανέωσης. Οι εκλεγέντες λάμβαναν μια αποζημίωση για την άσκηση των καθηκόντων τους και σε ορισμένες περιπτώσεις αυτή χορηγείτο στα μέλη της Εκκλησίας του Δήμου.
Συστήματα λογοδοσίας των αρχόντων:
- Εναλλαγή καθηκόντων
- Κλήρωση
- Άμεση εκλογή
Σκοπός ήταν να αποφεύγονται οι κίνδυνοι άσκησης αυταρχικής πολιτικής και σχηματισμού εκλογικής πελατείας.
Ο μη καθολικός χαρακτήρας της Αθηναϊκής δημοκρατίας

Η κλασική πόλη-κράτος χαρακτηριζόταν από:
- Ενότητα
- Αλληλεγγύη
- Συμμετοχή
- Αυστηρός περιορισμός του δικαιώματος του πολίτη
Οι αρνητικές πλευρές της Αθηναϊκής δημοκρατίας κρινόμενη με τα σημερινά κριτήρια ήταν σημαντικές. Πρώτα από όλα ήταν υπόθεση αποκλειστικά ελεύθερων ανδρών ηλικίας 30 ετών και πάνω. Επρόκειτο, λοιπόν, για μια πατριαρχική πολιτεία και κοινωνία. Οι γυναίκες δεν διέθεταν πολιτικά δικαιώματα και τα κοινωνικά δικαιώματά τους ήταν περιορισμένα. Οι παντρεμένες γυναίκες είχαν κάποια παραπάνω δικαιώματα από τις ανύπανδρες . Επίσης δεν είχαν πολιτικά δικαιώματα ούτε οι «μέτοικοι» ακόμα και αν γενιές επί γενεών ζούσαν εκεί ούτε, βεβαίως, οι «δούλοι» που αποτελούσαν την πλειονότητα (80.000-100.000 ή 60%) των κατοίκων. Άρα, για να είναι η αθηναϊκή δημοκρατία σε θέση να «μεγαλουργεί» έπρεπε να στηρίζεται στην πολιτικά μη αναγνωρισμένη εργασία και οικιακή υπηρεσία των γυναικών, των παιδιών και των δούλων. Επρόκειτο για την «τυραννία των πολιτών». Αλλά, ακόμη, και μεταξύ των πολιτών η ισότιμη κοινωνική θέση δεν σήμαινε και δυνατότητα ισοδύναμης άσκησης πολιτικής.



Συνεχίζεται...

Θανάσης Τσακίρης

Δρόμος και Νόστιμον Ήμαρ μαζί από το Σάββατο 1 Οκτωβρίου

Δρόμος και Νόστιμον Ήμαρ μαζί από το Σάββατο 1 Οκτωβρίου

Η εφημερίδα Δρόμος από το Σάββατο 1 Οκτωβρίου και κάθε Σάββατο θα κυκλοφορεί στα περίπτερα με το ένθετο Νόστιμον Ήμαρ. Το γνωστό site πρωτότυπης έκφρασης και διαλόγου για κοινωνικά, πολιτισμικά, πολιτικά και επιστημονικά ζητήματα, τώρα και έντυπο, κάθε βδομάδα κοντά σας με τον καινούριο 40σέλιδο Δρόμο. Το ένθετο θα συντάσσεται και θα διευθύνεται από την ιστοσελίδα Νόστιμον Ήμαρ (www.nostimonimar.gr).


Τολμηρή και με ανοιχτότητα η νέα συνεργασία
ανοικτότητα = ευρύτητα νου / πνεύματος / αντιλήψεων, ευρύτητα πνευματικού ορίζοντα
Ο Δρόμος, όπως έχουμε τονίσει, βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή ως εγχείρημα, κυρίως όσον αφορά τις οικονομικές προϋποθέσεις για τη συνέχιση της κυκλοφορίας του. Η ανταπόκριση φίλων και αναγνωστών του Δρόμου στην έκκληση για οικονομική στήριξη, συνεργασία και βοήθεια σε όλους τους τομείς της εφημερίδας, είναι συγκινητική. Στο αμέσως προσεχές διάστημα θα πραγματοποιηθούν συναντήσεις φίλων και αναγνωστών του Δρόμου για τον καλύτερο συντονισμό όλων στο κοινό, συνεργατικό μας εγχείρημα. Και βέβαια, η προσπάθεια οικονομικής στήριξης με τις πάγιες τραπεζικές εντολές και άλλους τρόπους, συνεχίζεται.
Σε αυτό το δύσκολο περιβάλλον ο Δρόμος δεν παραμένει παθητικός, δεν δίνει μάχη «οπισθοφυλακής» και σκέτα «επιβίωσης». Τολμά βήματα που θα σηματοδοτούν μια νέα φάση της προσπάθειας να γίνει ένα ακόμα πιο αξιόπιστο, σοβαρό, πλουραλιστικό, έντιμο και καθαρό προοδευτικό μέσο. Τέτοιο που να συγκεντρώνει περισσότερο ενδιαφέρον και ευρύτερο κοινό, ώστε να συμβάλει σε δύο μεγάλες ανάγκες: Τη διέξοδο της χώρας από το σημερινό μισοαποικιακό καθεστώς και την προβολή ενός νέου συλλογικού και ατομικού ανθρωπολογικού προτύπου, σε αντίθεση με αυτό που επιβάλλει ο καπιταλισμός.
Γι’ αυτό είμαστε στην ιδιαίτερα ευχάριστη θέση να ανακοινώσουμε τη συνεργασία σε εβδομαδιαία βάση του Δρόμου με την ομάδα του Νόστιμον Ήμαρ. Το Νόστιμον Ήμαρ, όπως πολλοί από τους αναγνώστες μας γνωρίζουν ήδη, είναι ένα ενδιαφέρον site πρωτότυπης έκφρασης και διαλόγου για κοινωνικά, πολιτισμικά, πολιτικά και επιστημονικά ζητήματα. Μια προσπάθεια νέων ανθρώπων με φρέσκια και διεισδυτική ματιά για όσα συμβαίνουν. Η συνεργασία θα έχει τη μορφή ενός 8σέλιδου ένθετου που από το Σάββατο 1η Οκτωβρίου και κάθε Σάββατο θα βρίσκεται στον Δρόμο. Το ένθετο θα συντάσσεται και θα διευθύνεται από τοΝόστιμον Ήμαρ. Έτσι ο Δρόμος θα κυκλοφορεί 40σέλιδος, δηλαδή θα προστεθούν άλλες 8 σελίδες.
Πρόκειται για μια τολμηρή πράξη, κυρίως από οικονομικής πλευράς. Ελπίζουμε, όμως, να βρει ανταπόκριση από ένα ευρύτερο κοινό που θα αγκαλιάσει τον Δρόμο και το έντυπο Νόστιμον Ήμαρ, πολλαπλασιάζοντας την ευρυχωρία, την ανοικτότητα, την εμβέλεια του κοινού εγχειρήματος. Ένα έντυπο και ένα site που δεν εξαρτώνται από κράτος, κόμματα και μεγαλοεπιχειρηματίες και στηρίζονται στους φίλους και τους αναγνώστες τους, συνεργάζονται. Σε μια εποχή που όλα μετρώνται με χρήμα, που τα πάντα αγοράζονται και πωλούνται, ακόμα και οι συνειδήσεις. Με μια έννοια, πρόκειται για μια πράξη αντίστασης σ’ αυτό το πνεύμα, που πιστεύουμε πως θα εκτιμηθεί από ένα ευρύτερο προοδευτικό κοινό.
Δεν κρύβουμε ότι ερωτοτροπήσαμε με την ιδέα να αυξήσουμε την τιμή του φύλλου από 2 σε 2,5 ευρώ. Από τη μια, γνωρίζουμε ότι και το μισό ευρώ παραπάνω μπορεί πλέον να το υπολογίζει κανείς, από την άλλη σκεφτήκαμε ότι ίσως το διαθέσουν απλόχερα οι αναγνώστες μας, προκειμένου να μπορέσει να σταθεί ο Δρόμος. Καταλήξαμε, τελικά, να δοκιμάσουμε να παραμείνουμε στα 2 ευρώ και βλέπουμε… Ευελπιστούμε οι φίλοι και αναγνώστες του Δρόμουνα συμβάλουν αγοράζοντας κάθε βδομάδα το φύλλο, να το συστήνουν σε γνωστούς και φίλους, να αγκαλιάσουν τις δραστηριότητές μας, να συναντηθούμε δηλαδή πιο ουσιαστικά σε μια κοινότητα σκοπών, αναζήτησης, ανίχνευσης λύσεων και προτάσεων. Με ορίζοντα πάντα την ελευθερία και την ανθρώπινη χειραφέτηση.

Τι είναι το Νόστιμον Ήμαρ
(«Σχετικά Με Μας», από το www.nostimonimar.gr)
Το Νόστιμον Ήμαρ (H ημέρα της επιστροφής) αποκρυσταλλώνει την επιβεβαίωση της ταυτότητας του ανθρώπου, μετά τα γοητευτικά και επικίνδυνα ταξίδια. Το ταξίδι, ως έννοια, εμπεριέχει την περιέργεια, τον φόβο, την εξερεύνηση και απαιτεί προορισμούς, στάσεις και αναχωρήσεις. Προϋποθέτει όμως την έννοια του κατοικείν. Καθώς το κατοικείν, ο χώρος, δεν μπορεί να είναι ουδέτερη έννοια, χρωματίζεται βάσει των ατομικών και συλλογικών, δημόσιων και ιδιωτικών βιωμάτων.
Η έκφραση και ο προβληματισμός εγγραφόμενα ως ανάγκη γέννησαν το Νόστιμον Ήμαρ. Φιλοξενώντας γνώμες, συνεντεύξεις και άρθρα δίνουμε φωνή σε ζητήματα κοινωνικά, πολιτισμικά, πολιτικά και επιστημονικά. Κύρια επιδίωξή μας είναι η συμμετοχή και ο εμπλουτισμός του δημόσιου διαλόγου. Ακολουθώντας τις ατραπούς της φιλοσοφίας και της τέχνης προσεγγίζουμε τα ζητήματα με μια πιο διεισδυτική ματιά. Η συμβολή των αναγνωστών στην διεύρυνση ενός γόνιμου διαλόγου πέρα από επιθυμητή είναι και απαραίτητη.
Το Νόστιμον Ήμαρ είναι μια προσπάθεια επιστροφής στο λόγο.

Tuesday, September 27, 2016

Δημοκρατίες υπάρχουνε πολλές, Δημοκρατία όμως μία!

Ο περισσότερος κόσμος συσχετίζει, εδώ μερικές εκατονταετίες, τη δημοκρατία με την ανθρώπινη χειραφέτηση χάρη στο συνδυασμό της λογικής, της οικονομικής μεγέθυνσης και της λαϊκής κυριαρχίας. Πίσω έμεινε η άγνοια, η εξάρτηση, η παράδοση και θεϊκό δίκαιο. Όλα τίθενται στο μικροσκόπιο της γνώσης που θεωρείται το κριτήριο της αλήθειας. Οι άνθρωποι βλέπουν ως αναπόφευκτο το σύνδεσμο μεταξύ της τεχνικής αποτελεσματικότητας, της πολιτικής ελευθερίας, της πολιτιστικής ανοχή και της προσωπικής ευτυχίας.



Κι όμως, συχνά κυριευόμαστε από παλιές και νέες φοβίες και ανασφάλειες για το παρόν και το μέλλον της δημοκρατίας. Παρ’ ότι χειραφετηθήκαμε από πολλές προκαταλήψεις διαπιστώνουμε ότι η τεχνολογία, εκτός από την βελτίωση της ζωής των καθημερινών ανθρώπων, συμβάλλει και στην ενίσχυση των πάσης φύσεως θεσπισμένων και άτυπων εξουσιών. Πάνω που απέκτησαν το δικαίωμα της ψήφου, οι εργάτες που υφίστανται την αλλοτρίωση και την αποξένωσή τους στους εκμηχανισμένων χώρων εργασίας μεταμορφώνονται σε απαθή εξαρτήματα των τεϊλορικών, φορντικών και νεοφορντικών συστημάτων εργασίας. Επαναστάσεις που υποσχέθηκαν ένα φωτεινό μέλλον, με εργάτες, αγρότες και στρατιώτες συμμέτοχους στη διαμόρφωση της κρατικής πολιτικής διαμέσου των συμβουλίου τους, κατέληξαν σε κομματικές – κρατικές δικτατορίες. Ένα διάσημο ρητό, όμως, λέει πως «η ελπίδα πεθαίνει τελευταία». Εκτός του «ποτέ μη λες ποτέ» στην Πολιτική, πρέπει να βρούμε επιχειρήματα για να στηρίξουμε μια κριτική και συγκρατημένη αισιοδοξία για το μέλλον της δημοκρατίας

Ας τα πάρουμε, όμως, όλα από την αρχή. Ως «Δημοκρατία» ορίζουμε την κυριαρχία του λαού, του Δήμου. Η απαρχή της δημοκρατίας βρίσκεται στην Αρχαία Ελλάδα και πιο συγκεκριμένα στην Αρχαία Αθήνα. Στην κυβέρνηση συμμετέχουν οι πολίτες και κατευθύνουν τις υποθέσεις και τις δραστηριότητες ενός κράτους. Η κυβέρνηση αυτή δεν είναι μιας ταξικής ομάδας, κάποιας «εκλεκτής ελίτ», ενός αυταρχικού ηγέτη. Η έννοια αυτή διευρύνθηκε σε μια φιλοσοφία που στηρίζεται στο δικαίωμα και τη δυνατότητα ενός λαού να ελέγχει –έμμεσα ή άμεσα – τους θεσμούς του για τους δικούς του σκοπούς. Η φιλοσοφία της δημοκρατίας δίνει μεγάλη αξία στην ισότητα των πολιτών και την ελευθερία από κάθε περιορισμό, καταναγκασμό που δεν έχει θεσπιστεί από τον ίδιο το λαό. Η δημοκρατία άνθισε στην εποχή των αρχαίων πόλεων-κρατών κι εκφράστηκε πολύ πιο καθαρά στην Αθήνα. Οι εκπαιδευμένοι πολιτικά πολίτες, μέλη της συνέλευσης, συμμετείχαν άμεσα στη διαμόρφωση και ψήφιση των νόμων. Αυτή η μορφή δημοκρατίας μπορούσε να ισχύει σε μικρά κράτη, όπως ήταν οι αρχαίες πόλεις-κράτη του ελληνικού κόσμου. Η αθηναϊκή δημοκρατία χάθηκε όταν υποτάχθηκε στην κυριαρχία στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία η οποία είχε ήδη καταλύσει την κυριαρχία των ιταλικών δημοκρατικών πόλεων-κρατών.

Στους νεώτερους χρόνους και με τη δημιουργία των εθνών-κρατών η δημοκρατία πήρε τη μορφή της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Σύμφωνα με τον Άντονι Γκίντενς η δημοκρατία είναι ένα σύστημα που αφορά τον πραγματικό ανταγωνισμό μεταξύ των κομμάτων για θέσεις εξουσίας. Σε μια δημοκρατία διενεργούνται σε τακτικά διαστήματα δίκαιες εκλογές στις οποίες μπορεί να συμμετέχει το σύνολο του πληθυσμού. Αυτά τα δικαιώματα δημοκρατικής συμμετοχής πάνε χέρι-χέρι με τις πολιτικές ελευθερίες, δηλαδή τις ελευθερίες έκφρασης και διαλόγου καθώς και με την ελευθερία της δημιουργίας και ένταξης σε πολιτικά κόμματα και οργανώσεις.

Συνεχίζεται...

Θανάσης Τσακίρης

Sunday, September 25, 2016

ΗΠΑ: ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΑ ΤΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗ Ή ΧΑΜΕΝΗ ΑΝΟΙΞΗ;

ΗΠΑ: ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΑ ΤΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗ Ή ΧΑΜΕΝΗ ΑΝΟΙΞΗ;

Οι εκλογές στις ΗΠΑ είναι σε λιγότερο από ενάμιση μήνα και κατά το διάστημα αυτό η κατάσταση θα εκτραχύνεται  ραγδαία.  Οι μονομάχοι  «δεν έχουν το θεό τους». Ειδικά ο Ντόναλντ Τραμπ που έχει καταστεί παγκόσμιας εμβέλειας προβοκάτοράς. Δεν πρόλαβε να σκάσει η βόμβα στην Τσέλσι της Νέας Υόρκης κι αυτός το φώναξε στους οπαδούς του σε προεκλογική συγκέντρωσή του έχοντας έτοιμη και την πρόταση να διωχτούν οι μουσουλμάνοι. Λες και…[1] Και το πιο «νόστιμο»; Ότι ο Ομπάμα είναι «ο ιδρυτής του ISIS»!



Οι δημοσκοπήσεις του τελευταίου μήνα δείχνουν ότι η Χίλαρι Κλίντον μάλλον κερδίζει. Αλλά ας «κρατάμε πισινή». Όσο ο Τραμπ δυναμιτίζει το κλίμα τόσο νομίζει πως έχει ελπίδες ποντάροντας στους ασταθείς Ρεπουμπλικάνους που δηλώνουν ότι θα ψηφίσουν τον Ελευθεριακό υποψήφιο και στους απογοητευμένους από τον Μπέρνι Σάντερς που θα ψηφίσουν την υποψήφια του Πράσινου Κόμματος.[2] Γι’ αυτό έχει αρχίσει η επιχείρηση των Δημοκρατικών για να την απομονώσουν από τους προοδευτικούς ψηφοφόρων. Το επιχείρημά τους είναι ότι η ψήφος στην Τζιλ Στάιν είναι χαμένη και δεν προωθεί αποτελεσματικά την πραγματική αλλαγή που περνά μόνο το Δημοκρατικό Κόμμα.[3] Το επιχείρημα δεν ξεκάρφωτο. Πατά στην ύπαρξη της ενός ολόκληρου πολιτικού ρεύματος που προωθεί προοδευτικούς/ες ακτιβιστές/τριες. O Bernie Sanders εξακολουθεί να αγωνίζεται για την πολιτική επανάσταση που ξεκίνησε. Διαμαρτύρεται με αυτόχθονες Αμερικανούς εναντίον του αγωγού Dakota Access, υπερασπίζεται το Κόμμα Εργατικών Οικογενειών, και εργάζεται για την εκλογή στο Κογκρέσο της ακτιβίστριας καθηγήτριας Ζέφυρ Τιτσάουτ.[4] Ο Sanders συνεχίζει να προσελκύει μεγάλα πλήθη και την προσοχή των μέσων ενημέρωσης μετά από την καμπάνια του για τις προεδρικές εκλογές όπου κέρδισε περισσότερα από 13 εκατομμύρια ψήφους και έβαλε τον πραγματικό οικονομικό λαϊκισμό στη συζήτηση. Χαρακτηριστική είναι έτσι  η περίπτωση της Ζέφυρ Τιτσάουτ. Επίσης πρέπει να επισημάνουμε ότι η Γερουσιάστρια  Ελίζαμπεθ Γουόρεν εξαπέλυσε μια ευθεία προειδοποιητική βολή προς την Χίλαρι Κλίντον και τους συμβούλους της την Τετάρτη, προειδοποιώντας ότι δεν ανεχθεί το διορισμό υπουργικού συμβουλίου και κυβέρνηση  με  ανθρώπους που συνδέονται με τη Wall Street και μίλησε για εταιρεία που είναι στενά συνδεδεμένη με τους Κλίντον και το Δημοκρατικό Κόμμα.[5]



Από την άλλη πλευρά το Πράσινο Κόμμα προβάλλει τον ανοιχτό κινηματικό χαρακτήρα του με συμβολικές πράξεις πολιτικής ανυπακοής. Στις 7 Σεπτεμβρίου ένας δικαστής της Βόρειας Ντακότα εξέδωσε  ένταλμα σύλληψης της Τζιλ Στάιν και του υποψήφιο αντιπρόεδρου της Ατζαμού Μπαράκα για αναγραφή συνθημάτων  σε μια μπουλντόζα στη διάρκεια εκδήλωσης διαμαρτυρίας κατά του αγωγού Dakota Access. Κατηγορούνται για τα πλημμελήματα καταπάτησης και φθοράς ξένης ιδιοκτησίας. Μετά την έκδοση του εντάλματος  η Στάιν είπε ότι θα συνεργαστεί με τις αρχές της Βόρειας Ντακότα για το καθορισμό της ημέρας της δίκης. Θα υπερασπιστεί τις ενέργειές της γιατί θεωρεί ότι θα ήταν ανάξια αν δεν έκανε το καθήκον της για την υποστήριξη του καταυλισμού Standing Rock Sioux.[6]





Δημοσκοπήσεις με 4 υποψήφιους


Φορέας έρευνας
Ημερομηνία
Δημοκρατικό
 %
Ρεπουμπλικανικό
 %
Ελευθεριακο
 %
Πράσινο
 %
ABC News/Washington Post

11–14 Ιουλίου

Hillary Clinton
42%
Donald Trump
38%
Gary Johnson
8%
Jill Stein
5%
ABC News/Washington Post
20–23, Ιουλίου
Hillary Clinton
47%
Donald Trump
37%
Gary Johnson
7%
Jill Stein
3%
ABC News/Washington Post
5–8, Σεπτεμβρίου
Hillary Clinton
46%
Donald Trump
41%
Gary Johnson
9%
Jill Stein
2%
ABC News/Washington Post
1–4, Αυγούστου
Hillary Clinton
45%
Donald Trump
37%
Gary Johnson
8%
Jill Stein
4%
AP-GfK
7–11, Ιουλίου
Hillary Clinton
40%
Donald Trump
36%
Gary Johnson
6%
Jill Stein
2%
Bloomberg Politics
 5–8 Αυγούστου
Hillary Clinton
44%
Donald Trump
40%
Gary Johnson
9%
Jill Stein
4%
Breitbart/Gravis Marketing
9, Αυγούστου
Hillary Clinton
42%
Donald Trump
37%
Gary Johnson
9%
Jill Stein
3%




Ο θερισμός του Occupy;
Πριν από πέντε χρόνια, το πρωί της 17ης Σεπτεμβρίου 2011, μοναδικός μόνιμος κάτοικος  του Πάρκου Ζουκότι στο Κάτω Μανχάταν ήταν το χάλκινο άγαλμα ενός επιχειρηματία, καθισμένου μόνιμα σε ένα παγκάκι στη δυτική πλευρά του πάρκου.[7]
Αυτό, φυσικά, προτού συγκεντρωθούν εκατοντάδες διαδηλωτές και  συγκροτήσουν  μια κατασκήνωση για να διαμαρτυρηθούν για την οικονομική δύναμη του 1% του πληθυσμού και την πραγματική εξουσία που ασκεί. Μέχρι την 24η Σεπτεμβρίου, όταν ένα βίντεο έδειχνε έναν αστυνομικός της Νέας Υόρκης ψέκαζε με σπρέι πιπεριού τα  μέλη του κινήματος Occupy Wall Street συγκέντρωσε την εθνική προσοχή, το πρόσφατα μετονομασμένο σε Πλατεία Ελευθερίας πάρκο είχε γίνει η εστία που διέθετε περίπτερο υποδοχής, κουζίνα, ζώνες παιδικής φροντίδας, τεχνών και κουλτούρας, ιατρικές και νομικές ομάδες, κέντρο παραγωγής πολυμέσων και βιβλιοθήκη.
Όλα αυτά προέκυψαν μέσα από τον αυτοσχεδιασμό, δηλαδή το ενεργητικό συστατικό του κινήματος Occupy. Από την αρχική ιδρυτική πράξη στον πολλαπλασιασμό των κατασκηνώσεων σε εθνικό επίπεδο, το κίνημα εξελίχθηκε κυρίως με τη διαίσθηση, τον πειραματισμό, τύχη και ανάγκη.  Θεωρητικά ηττήθηκε και κατεστάλη το κίνημα. Όμως, τώρα φαίνεται ότι η σπορά έπιασε.

Θανάσης Τσακίρης

 ΥΓ
Το πρώτο μέρος του άρθρου δημοσιεύθηκε στην ΕΠΟΧΗ (25/9 http://www.epohi.gr)



[1] Δεν θέλω να ασπαστώ θεωρία συνομωσίας!
[2] Nationwide opinion polling for the United States presidential election, 2016 https://en.wikipedia.org/wiki/Nationwide_opinion_polling_for_the_United_States_presidential_election,_2016
[3]Joshua Holland (2016)  “Your Vote for Jill Stein Is a Wasted Vote”, The Nation, 21/9,  https://www.thenation.com/article/your-vote-for-jill-stein-is-a-wasted-vote/
[4] Katrina vanden Heuvel and John Nichols (2016)  “Bernie Sanders: The ‘Nation’ Interview, The Nation, 20/9, https://www.thenation.com/article/bernie-sanders-thenation-interview/?utm_source=Sailthru&utm_medium=email&utm_campaign=New%20Campaign&utm_term=daily
[5] George Ζornick  (2016) “Elizabeth Warren Just Gave Hillary Clinton a Big Warning”, The Nation, 21/10, https://www.thenation.com/article/elizabeth-warren-just-gave-hillary-clinton-a-big-warning/
[6] “Green Party presidential candidate Jill Stein to speak on arrest warrant". ABC. 9/9/2016. http://abc7chicago.com/politics/green-party-presidential-candidate-to-speak-on-arrest-warrant/1504713/.
[7] Jesse Myerson (2016) “Occupy didn’t just ‘change the conversation.’ It laid the foundation for a new era of radical protest.” , In These Times, 17/9
http://inthesetimes.com/features/occupy-legacy-five-year-anniversary-mayday.html